دیوارهای مجاور در ساختمان معمولاً بهصورت عمود بر هم یا در امتداد یکدیگر اجرا میشوند و در زمان زلزله، هرکدام ممکن است تغییرمکان متفاوتی را تجربه کنند. این اختلاف حرکت میتواند باعث ایجاد ترک در محل تقاطع دیوارها یا حتی جداشدگی آنها شود. استفاده از وال مش دیوار باعث توزیع یکنواخت تنشها در سطح دیوار شده و از تمرکز تنش در نقاط اتصال جلوگیری میکند.
یکی از مهمترین دلایل استفاده از وال مش دیوار در دیوارهای مجاور، افزایش یکپارچگی رفتاری آنهاست. وال مش با ایجاد شبکهای مسلح در سطح دیوار، دیوارهای مجاور را بهصورت عملکردی به هم نزدیک کرده و مانع از رفتار مستقل و ناهمگون آنها میشود. این موضوع بهویژه در دیوارهای طویل یا دیوارهایی با بازشوهای متعدد اهمیت بیشتری دارد.
همچنین وال مش دیوار نقش مؤثری در کنترل و محدود کردن ترکهای ناشی از نشست، تغییرات دمایی و نیروهای لرزهای ایفا میکند. در دیوارهای مجاور، ترکها معمولاً از محل اتصال آغاز میشوند و به سرعت گسترش مییابند. وجود وال مش از گسترش این ترکها جلوگیری کرده و پایداری دیوار را حفظ میکند.
از نظر اجرایی نیز استفاده از وال مش دیوار نسبت به روشهای سنتی مانند وال پست، سادهتر، سبکتر و اقتصادیتر است و بدون ایجاد اختلال در معماری، ایمنی دیوارهای مجاور را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
وال مش و وال پست دو روش رایج برای مهار و تقویت دیوارهای غیرسازهای هستند، اما از نظر عملکرد، اجرا و تأثیر بر رفتار دیوار تفاوتهای قابل توجهی با یکدیگر دارند. وال پست معمولاً بهصورت المانهای فلزی قائم یا افقی اجرا میشود و وظیفه آن مهار دیوار در برابر نیروهای خارج از صفحه است. این روش بیشتر به صورت نقطهای عمل کرده و تمرکز اصلی آن بر جلوگیری از واژگونی دیوار است، اما تأثیر محدودی بر کنترل ترکخوردگی سطح دیوار دارد.
در مقابل، وال مش بهصورت یک شبکه مسلح در سطح دیوار اجرا میشود و باعث توزیع یکنواخت تنشها در کل دیوار میگردد. این ویژگی موجب کاهش ترکخوردگی، افزایش یکپارچگی و بهبود عملکرد لرزهای دیوارهای مجاور میشود. از نظر اجرایی، وال مش سبکتر، سریعتر و کمهزینهتر است و نیاز به برش، جوشکاری و اتصالات سنگین ندارد. در حالی که وال پست ممکن است باعث محدودیتهای معماری و افزایش وزن سازه شود، وال مش انعطافپذیری بیشتری در طراحی و اجرا فراهم میکند.
تغییر روش مهار دیوارهای غیرسازهای از وال پست به وال مش، نتیجه سالها تجربه اجرایی و بررسی رفتار دیوارها در زلزلههای واقعی است. اگرچه وال پست سالها بهعنوان راهکار رایج مورد استفاده قرار میگرفت، اما عملکرد آن در زلزلههای اخیر نشان داد که این سیستم پاسخگوی تمامی نیازهای لرزهای دیوارها نیست.
وال پست عمدتاً بهصورت المانهای فلزی موضعی عمل میکند و تمرکز آن بر جلوگیری از واژگونی دیوار است. این در حالی است که در زلزله، بخش زیادی از آسیبها ناشی از ترکخوردگی درونصفحهای و جداشدگی دیوار از اجزای مجاور است. تجربههای میدانی نشان داد که وال پست توانایی کافی در کنترل این نوع آسیبها را ندارد.
زلزله سرپل ذهاب در سال ۱۳۹۶ نقطه عطفی در بازنگری سیستمهای مهار دیوار بود. در این زلزله، بسیاری از دیوارهای دارای وال پست دچار تخریب گسترده شدند، در حالی که واژگونی کامل رخ نداده بود. این موضوع ضعف مهار نقطهای و ضرورت تقویت سطحی دیوار را آشکار کرد.
پس از تحلیل نتایج زلزله سرپل ذهاب و مطالعات انجامشده، از حدود سال ۱۳۹۸ به بعد استفاده از وال مش بهعنوان روشی مؤثر و اقتصادی در پروژههای ساختمانی رواج یافت. وال مش با ایجاد یک شبکه پیوسته در سطح دیوار، تنشها را بهصورت یکنواخت توزیع کرده و رفتار لرزهای دیوار را بهبود میبخشد.
سبک بودن، سرعت اجرای بالا، کاهش هزینههای اجرایی، عدم تداخل با معماری و افزایش یکپارچگی دیوار، از مهمترین دلایل جایگزینی وال مش بهجای وال پست هستند. به همین دلیل، امروزه وال مش بهعنوان راهکاری کارآمد برای افزایش ایمنی دیوارهای غیرسازهای شناخته میشود.
وال مش در واقع یکی از مصادیق اجرایی مقاوم سازی با FRCM محسوب میشود و میتوان آن را نسخه کاربردی و سادهشده این سیستم برای دیوارهای غیرسازهای دانست. FRCM که مخفف Fabric Reinforced Cementitious Matrix است، یک روش نوین مقاوم سازی بر پایه ترکیب الیاف مقاوم و ماتریس سیمانی یا معدنی به شمار میرود. در تعریف تئوریک، مقاوم سازی با FRCM به استفاده از شبکههای الیافی در کنار ملات سیمانی اطلاق میشود که بهصورت یک لایه پیوسته بر سطح عضو اجرا شده و موجب افزایش مقاومت، شکلپذیری و دوام آن میشود.
وال مش دقیقاً بر همین مبنای تئوریک عمل میکند. در این سیستم، یک شبکه مش الیافی یا فولادی سبک در سطح دیوار و داخل اندود سیمانی قرار میگیرد و پس از سخت شدن ملات، بهصورت یکپارچه با دیوار درگیر میشود. از نظر مفهومی، وال مش همان مقاوم سازی با FRCM است، با این تفاوت که در حوزه دیوارهای غیرسازهای، جزئیات اجرایی آن سادهتر و متناسب با شرایط کارگاهی تعریف شده است. به بیان دیگر، FRCM چارچوب علمی و مهندسی این روش را ارائه میدهد و وال مش، تجلی عملی و اجرایی آن در ساختمانهاست.
نقش وال مش در مقاوم سازی با FRCM، ایجاد یک لایه مسلح پیوسته روی دیوار است که تنشها را بهطور یکنواخت توزیع کرده و از تمرکز تنش در نقاط ضعیف جلوگیری میکند. این عملکرد موجب کاهش ترکخوردگی، افزایش انسجام دیوار و بهبود رفتار لرزهای آن میشود. همچنین استفاده از ماتریس سیمانی در وال مش، سازگاری کامل با مصالح بنایی ایجاد کرده که یکی از اصول اساسی سیستم مقاوم سازی با FRCM به شمار میرود. در نتیجه، میتوان وال مش را بیان اجرایی و کاربردی مقاوم سازی با FRCM دانست که مفاهیم تئوریک این سیستم را بهصورت عملی در دیوارهای ساختمانی پیادهسازی میکند.
وال مش بهعنوان یک راهکار نوین در مهار و تقویت دیوارهای غیرسازهای، در عمل همان پیادهسازی اجرایی سیستم مقاوم سازی با FRCM محسوب میشود که مفاهیم تئوریک این روش را بهصورت کاربردی وارد پروژههای ساختمانی کرده است. استفاده از شبکه مسلح در کنار ماتریس سیمانی، موجب افزایش یکپارچگی دیوار، توزیع یکنواخت تنشها و بهبود رفتار لرزهای آن میشود. تجربههای اجرایی نشان میدهد که وال مش نسبت به روشهای سنتی، عملکرد مناسبتری در کنترل ترکخوردگی و کاهش آسیبهای ناشی از زلزله دارد. در نتیجه، بهکارگیری وال مش میتواند بهعنوان یک راهکار مؤثر، اقتصادی و سازگار با ساختوساز رایج، نقش مهمی در ارتقای ایمنی دیوارهای ساختمان و افزایش تابآوری سازهها ایفا کند.
